Afscheid van Londen, Massimo en St. Paul's

Op onze laatste avond in Londen heeft chauffeur Frans ons meegenomen op een tour door London by Night. Aan het begin van de avond hadden we al afscheid genomen van onze eigen kok, Massimo.

We hadden de afgelopen week namelijk de beschikking over een eigen eetzaal. Het was weliswaar een achterafzaaltje achter het Italiaanse restaurant Il Grasso (De Dikke), maar wie wel eens in Italië is geweest, weet dat je in onooglijke zaakjes aan een formica tafeltje onder het licht van tl-buizen uitstekend kunt eten.

Vanavond hebben we dan ook voor Massimo en zijn Italiaanse personeel gezongen. Ze kregen er kippenvel van, zeiden ze.

Eerder vandaag namen we afscheid van St. Paul’s Cathedral. De kanunnik die de afgelopen drie dagen voorging, bedankte ons nogmaals en vroeg ons om nog eens terug te komen. Het zal waarschijnlijk dus niet onze laatste reis naar Londen zijn geweest.

Maurice en St. Paul’s

Tegenwoordig heb je geen gids meer nodig voor een rondleiding. Met audiotours en andere geavanceerde middelen kun je alles te weten komen. Toch gaat er niets boven een echte gids als deze deskundig en enthousiast is.

Gisteren werden we rondgeleid door St. Paul’s Cathedral. Onze gids was Maurice, een gepensioneerd onderwijzer die dit werk al dertig jaar doet. Leraren die met hun klassen naar de kathedraal komen voor een rondleiding vragen steeds naar hem en niet naar de professionele gidsen die er rondlopen (“Is old Maurice stil here?”).

Maurice heeft een prachtige Engelse uitspraak, die je zelfs bij de BBC bijna niet meer hoort, een Engels gevoel voor humor en een hekel aan Manchester United (want supporter van Norwich City). Hij leidde ons rond door het gebouw dat werd ontworpen door sir Christopher Wren en dat voltooid werd in 1710. De voorganger van het huidige gebouw werd verwoest tijdens de grote stadsbrand van 1666.

De geschiedenis van St. Paul’s Cathedral gaat dus veel verder terug. Er stond al een kerk op deze plaats in 604. Aan het begin van elke evensong wordt dan ook vermeld dat deze vieringen een traditie zijn die al 1400 jaar voortduurt.

St. Paul’s is dus ouder dan Westminster Abbey, die rond 950 werd gesticht, maar dat is niet te zien. Christopher Wren ontwierp een gebouw volgens de mode van de zeventiende eeuw. Hij wilde een lichte ruimte met vensters die zo veel mogelijk licht binnenlaten: dus geen gebrandschilderde ramen.

De ruimte moest overzichtelijk worden en dus mochten er van Wren geen standbeelden worden neergezet. Die kwamen er toch, nadat de architect overleden was en zich niet meer met de inrichting van de kathedraal kon bemoeien.

Daardoor heeft de kathedraal een heel ander karakter dan Westminster Abbey. De bouw van de kerk zoals we die nu zien, heeft eeuwen geduurd. Wegens geldgebrek werden de werkzaamheden halverwege stilgelegd en toen het werk werd hervat, was de mode alweer veranderd en werd de Abbey afgebouwd volgens de late Engelse en niet meer volgens de Franse gotiek.

Als ik de mening van de koorleden beluister, geven ze eigenlijk toch de voorkeur aan de Abbey, die veel meer mystiek uitstraalt dan de kathedraal. We zullen het maar niet aan Maurice vertellen.

Ladies night

Foto Annemarie Siefken-Verkade

De dames hebben geboft: gisteravond hebben ze een exclusieve tour door London by night gekregen van Frans onze chauffeur. De heren hadden zich inmiddels teruggetrokken in hun kamers, want vandaag moet er weer een evensong gezongen worden in St. Paul’s.

It’d better be good

Foto Mark Fosh

Vandaag dus de eerste evensong gezongen in St. Paul’s Cathedral. Voor mij was het voor de eerste keer, maar de Choralen hebben hier al tweemaal eerder meegewerkt aan diensten. De Londense kathedraal is zelfs het begin van de bezoeken die dit koor aan Engeland heeft gebracht.

Het was in juni 1999 dat Henri de Graauw een telefoontje kreeg van Ben Vermin, een oude vriend van hem die ons twee jaar geleden in Rome goede diensten heeft bewezen. In de zomer van 1999 had hij een reis naar Londen georganiseerd met een koor, dat zich echter op het allerlaatste moment terugtrok. De afspraken voor de evensongs in St. Pauls’s waren al gemaakt en Ben had dus een groot probleem.

Zou Henri een aantal mensen kunnen optrommelen om binnen een maand in Londen te gaan zingen? Dat kon hij. Het was te laat om een bus te huren dus stelden de autobezitters onder de zangers hun auto ter beschikking om het koor te vervoeren.

Een hotel boeken ging ook niet meer, maar het conservatorium van Londen bracht uitkomst: tijdens de zomervakantie waren de studentenkamers onbezet. De Choralen mochten er slapen. Ze moesten wel zelf koken, want koks waren er ook niet.

En toen brak het grote moment aan: zingen in St. Paul’s. Die dag werd het koor aangekondigd dat er niet was. De Choralen besloten om eerlijk te zijn: ze vertelden dat ze ‘maar’ vervangers waren. Het gezicht van de dienstdoende verger betrok, maar hij besefte dat er geen alternatief was. “It’d better be good then”, bromde hij.

En goed was het. Het koor mocht terugkomen en dat gebeurde in 2006. En vandaag vroeg een van de voorgangers half serieus of we niet tot en met vrijdag wilden blijven. Op donderdag en vrijdag hadden ze namelijk nog geen koor…

Voor de goede orde: helaas zullen we aan ons plan om donderdag terug te keren moeten vasthouden.

Onrust was er vanavond onder de dames. Onze chauffeur Frans heeft een ladies night georganiseerd. Ze zijn zojuist vertrokken. We zijn benieuwd wat Frans heeft bekokstoofd...

Weerbericht

Misschien hebt u berichten gehoord of gelezen over hevige regenval in Engeland. Die is grotendeels aan ons voorbij gegaan. Vanmiddag wel een flinke bui gehad, maar het is alweer droog en zonnig geworden, zij het dat er nog steeds veel wind staat.

Zojuist zijn we teruggekeerd van de eerste evensong in St. Paul's Cathedral. Later vanavond meer.

Close to the throne

In Westminster Abbey

Foto Annemarie Siefken-Verkade

Dichter bij de plaats waar de Engelse koningen worden gekroond, zullen we waarschijnlijk nooit komen. Op de foto staan we in de viering van Westminster Abbey. Direct achter ons is de plaats waar de troon staat waarop de nieuwe koning of koningin de kroon op zijn/haar hoofd gezet krijgt.

De foto is gemaakt aan het eind van een exclusieve rondleiding – de Abbey was voor het publiek gesloten – die we te danken hadden aan onze enthousiaste verger Benjamin. We hadden maar een half uur voor deze tocht door de kerk waarin veel Engelse vorsten begraven liggen. Met zijn Nederlandse vlag holde hij springend als een veulen in de wei voor ons uit om alles in de kerk te laten zien. Graven van vorsten zoals Elisabeth I en de heilige Edward de Belijder. Maar niet alleen koningen zijn hier begraven. Bijna iedere Brit die iets betekend heeft ligt hier of heeft een gedenksteen. Van Newton en Darwin tot Dickens en Handel.

De Westminster Abbey is dan ook een echte Britse kerk. Bij ons verwacht je in zo’n gebouw beelden van heiligen, maar hier staan de groten uit de Britse geschiedenis afgebeeld. Het is net als met de eucharistieviering die we vanmorgen bijwoonden. Op het eerste gezicht leek deze Anglicaanse viering precies op een katholieke, de verschillen waren maar klein.

Dat is niet zo verwonderlijk, want de Anglicaanse kerk kent de zogenaamde ‘high church’ waar de vieringen een sterk katholiek karakter hebben. Soms zelfs met wierook en belletjes tijdens de consecratie. Die waren er niet, geen bells and smells dus zoals sommige Engelsen dat noemen, maar wel een koor. Koren en kerkmuziek hebben de Anglicanen natuurlijk altijd gekend. Maar de kleding in toog en superplie hebben ze in de negentiende eeuw overgenomen van de katholieke koren. En die muziek en kleding waren er vandaag wel in de Westminster Abbey.

Correctie Twitter

Met het twitterbericht van vanmiddag ging iets verkeerd. Nu een nieuw bericht met foto. Zie twitter.com/choralen

Instructies in de Abbey

U heeft misschien de foto’s gezien die we via Twitter hebben verstuurd. Het ziet er nogal somber uit met typische Engelse luchten die op dreigende regen wijzen. Maar gelukkig kunnen we u melden dat we het droog hebben gehouden.

Het is zelfs vrij warm voor Britse begrippen: zo’n graad of 22. De weerberichten van de Met Office die u wellicht leest, hebben het over warme vochtige lucht, maar dat is waarschijnlijk omdat de Engelsen qua warmte nog minder gewend zijn dan wij. Op de een of andere manier slagen ze erin om het binnen, in restaurants en in de metro, onaangenaam warm te houden. Maar buiten is het redelijk aangenaam en staat er soms zelfs een straffe wind die gelukkig niet koud is.

Genoeg over het weer. Vandaag hebben we voor het eerst dit jaar in de Westminster Abbey gezongen. Het was natuurlijk prachtig dat we gisteren in St. George’s Chapel in Windsor Castle een klein concert konden zingen. Maar dit weekend gaan we weer een stapje hoger.

We vervangen dan namelijk het koor van de Westminster Abbey. Normaal zingt dit koor op zaterdag de evensong, op zondagochtend de metten en de eucharistieviering en vervolgens ’s middags weer de evensong. Dit weekend mogen wij dat doen, want het koor is deze maand met vakantie.

Vanmiddag was de eerste evensong. We kregen instructies van Benjamin de verger (koster), onder ons bekend als mr. Bean, maar dat moet u hem maar niet doorvertellen. Uiteindelijk is het volkomen serieus wat hij doet, maar hij doet het op een grappige manier. Hij springt op een stoel, legt uit hoe we naar de koorbanken moeten lopen. Dat gaat met iets meer ceremonie gepaard dan bij ons in de kerk, dus dat vergt enige uitleg en oefening. Dan springt hij weer van de stoel af om ons naar de koorbanken te leiden voor de repetitie – met een Nederlandse vlag voor het geval we hem kwijt zouden raken.

Eerlijk gezegd kon ik niet alles volgen – het was voor mij de eerste keer – en dus heb ik tijdens de dienst zelf maar braaf achter mijn collega voor mij aangelopen. Maar de twee kleinste jongens Cas en Simon, die voorop moesten lopen, moesten het helemaal zelf doen en voor hen was het ook de eerste keer. Ze deden het verbluffend goed, alsof ze het al jaren deden. We hebben ze na afloop dan ook een applaus gegeven.

En zo hebben we ons voor zo’n vierhonderd mensen die naar de evensong kwamen voor het eerst laten horen en laten zien in de Westminster Abbey.

Tussen de koningen

(Foto: Annemarie Siefken-Verkade)

Op de foto vijf van onze jongens in het gezelschap van een verder niet geïdentificeerde Britse militair die gelegerd is in Windsor Castle. Hier zongen we vandaag een concert in St. Georges Chapel, temidden van de graven van tientallen Engelse vorsten, die daar begraven zijn. Ongeveer honderd mensen woonden het concert bij en een groot aantal andere bezoekers van het kasteel hebben in het voorbijgaan iets van ons gehoord.

Windsor Castle is sinds de heropening in 1997 een bezienswaardigheid van internationale betekenis. Het is het grootste nog bewoonde kasteel ter wereld. De heropening volgde vijf jaar nadat een brand een groot deel van het historische gebouw had verwoest. De Britse koninklijke familie financierde de herbouw door eerst Buckingham Palace en later ook Windsor Castle tegen een – vrij forse – entreeprijs voor het publiek open te stellen.

Maar het was de moeite waard voor ons en voor alle andere bezoekers vandaag die er ook nog eens een gratis concert bij kregen.

Winkels en theaters

Ons hotel ligt aan de rand van Soho, vroeger de beruchte, tegenwoordig de bekende uitgaansbuurt van Londen. Het hotel ligt in een smal zijstraatje en is moeilijk te zien vanaf de hoofdwegen. Dat is maar goed ook, want het is een typisch geval van architectuur uit de jaren zeventig toen sommige architecten ons wijs probeerden te maken dat ruw en onbeschilderd beton mooi is.

Maar voor de architectuur neem je dit hotel niet. Het ligt heel strategisch. Oxford Street is om de hoek, dus de dames kunnen winkelen zo veel ze willen. Ook ’s avonds is het er druk door de vele pubs en restaurants. Het is tot laat in de avond warm zodat veel pubgangers hun bier buiten opdrinken. Staand, want terrassen zie je hier nog niet veel.

En dan zijn er nog de theaters: we kunnen vanavond kiezen uit verschillende musicals. Maar dat doen we niet, want we zijn hier om zelf muziek te maken. Vanmiddag een concert in Windsor Castle.

Nulmeridiaan

Voor de eerste keer mee als gastzanger met de Choralen naar Londen. Ik kan dus heel binnenkort aan mijn lijstje met de Sint-Pieter in Rome, de Notre-Dame in Parijs nu ook St. Paul’s in Londen toevoegen: een nieuwe trofee voor deze koorzanger.

We waren ruim op tijd in Calais, hoewel we een tijd hebben stilgestaan tussen Gent en Brugge vanwege een ongeval een eind verderop. Ons bezoek aan Londen zijn we begonnen met een uitstapje naar Greenwich en de nulmeridiaan.

Van daaruit heb je ook een prachtig uitzicht over Londen. Een uitzicht dat de afgelopen jaren flink is veranderd. De laatste keer dat ik er was – bijna twintig jaar geleden – was het nieuwe zakencentrum Canary Wharf nog niet af. Nu staan er de hoogste gebouwen van Engeland die Londen een heel ander aanzicht hebben gegeven.

Maar natuurlijk zijn de Tower en de Tower Bridge er nog steeds: we hebben ze al gezien. En als u vindt dat deze eerste blog een beetje laat komt: we hadden eerst nog een repetitie en het is hier natuurlijk een uur vroeger dan in Nederland.

Choralen naar Londen

Vanaf 19 augustus leest u hier alles over de reis van de Choralen naar Londen.